TÜKENMİŞLİK SENDROMU (BURNOUT)

Spread the love

Tükenmişlik (Burnout) Sendromu duygusal, ruhsal, bedensel ve sosyal sorunlarla birliktelik gösteren çok karmaşık bir yapıdır. İlk kez 1974 yılında Herbert Freudenberger tarafından ortaya konmuştur. En önemli belirtileri, duygusal küntlük, yalnızlığı tercih etmek ve devamlı enerji yoksunluğudur.
Tükenmişlik insanlarla yüz yüze çalışılan meslek ve hizmet gruplarında, hekimler ve hemşireler gibi sağlık çalışanlarında, bakımevi çalışanlarında, öğretmenlerde daha sık görülmektedir. Son kanıtlar akıl sağlığı profesyonellerinde, iş doyumu azaldığı için, işyeri şiddeti ve tükenmişliğin özellikle önemli olduğunu gösterme eğilimindedir.
Maslach tükenmişliği, kişinin iş yaşamında ve diğer insanlarla olan ilişkilerinde olumsuzluklara yol açan, olumsuz özsaygı algılaması, kronik yorgunluk, çaresizlik ve umutsuzluk duygularının gelişimi ile birlikte olan bir fiziksel ve duygusal tükenme durumu olarak tanımlamıştır ve tükenmişliğin duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarıda düşmeden oluşan üç basamaklı bir sendrom olduğunu ifade etmiştir. Duygusal tükenme, kişinin duygusal yönden kendisini yıpranmış hissetme ve aşırı yüklenilmiş olma duygularını gösterirken, depersonalizasyon, başkalarına karşı olumsuz ve alaycı tutumları ifade etmekte ve çalışanların hizmet verdikleri kişilere birer insan yerine nesne gibi davranmasıyla kendini göstermektedir, kişisel başarı ise; sorunun üstesinden gelme ve kendini yeterli bulma olarak tanımlanmaktadır.
Tükenmişlik dört evre ile tanımlanmıştır ve tükenme kişinin bir evreden diğerine geçtiği sürekli bir olgudur. 1.Evre: Şevk ve Coşku evresi(Enthusiasm): Yüksek bir umutluluk, enerjide artma ve gerçekçi olmayan boyutlarda mesleki beklentiler vardır. 2.Evre: Durağanlaşma Evresi (Stagnation): Artık istek ve umutlulukta bir azalma olur. Mesleğini uygularken karşılaştığı güçlüklerden, daha önce umursamadığı ya da inkar ettiği bazı noktalardan giderek rahatsız olmaya başlamıştır. 3.Evre: Engellenme Evresi (Frustration): Başka insanlara yardım ve hizmet etmek için çalışmaya başlamış olan kişi, insanları, sistemi, olumsuz çalışma koşullarını değiştirmenin çok zor olduğunu anlar ve yoğun bir engellenmişlik duygusu yaşar. 4.Evre: Umursamazlık Evresi (Apathy): Burada çok derin duygusal kopma ya da kısırlaşma, derin bir inançsızlık ve umutsuzluk gözlenmektedir. Tükenmişliğin sonucu olarak, sunulan hizmetin nitelik ve niceliğinde bozulmalar olmakla birlikte, bireyler üzerinde de ciddi fiziksel ve ruhsal sorunlara yol açtığı bildirilmiştir. Depresif yakınmalarda artış, işten ayrılma, iş doyumunun azalması, uyku bozukluğu, konsantre olamama, gastrointestinal problemler, sosyal izolasyon, yorgunluk, alkol ve madde kullanımında artış bu sorunlardan bazılarıdır. Bazı yazarlar depresyonla tükenmişlik arasında bir ilişki olduğunu ileri sürerken, bazıları da tükenmişlik ve depresyonun birbirinden farklı iki klinik görünüm olduğunu belirtmişlerdir.
Tükenmişlik sendromunun tedavisinde ilaç tedavisinin etkisi sınırlıdır. Daha çok bilişsel ve davranışçı tedaviler uygulamak fayda sağlamaktadır. Ancak birlikte gelişen depresyon, alkol madde kullanım bozukluğu, uyku bozukluğu varsa bunların da ayarıca tedavisi gerekir, bunları gözden kaçırmamak gerekir.

Views

Bir cevap yazın

Hemen Ara